ภาพรวมความสัมพันธ์ไทย-สหรัฐฯ ในรอบปี 2550 และปี 2551

ภาพรวม
ในปี 2550 ความสัมพันธ์ไทย-สหรัฐฯ ลดระดับลงเนื่องจากเหตุการณ์ 9 ก.ย. 2549 ซึ่งฝ่ายบริหารสหรัฐฯ ได้งดการเยือนในระดับสูงและระงับความช่วยเหลือทางทหารบางส่วนลง เพื่อให้เป็นไปตาม Section 508 ของกฎหมาย Foreign Operation Act แต่ยังคงการพบปะในเวทีพหุภาคีและคงความช่วยเหลือด้านอื่น ๆ อาทิ การส่งเสริมประชาธิปไตย การต่อต้านการก่อการร้าย และการต่อต้านการค้ามนุษย์ โดย   นาย Eric John เอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำประเทศไทยกล่าวใน comfirmation hearing เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2550 ว่า การปฏิบัติของสหรัฐฯ ดังกล่าวสะท้อนถึงพันธกรณีที่สหรัฐฯ มีต่อ ความสัมพันธ์ที่มีมายาวนานกับไทย
 
อย่างไรก็ดี ในช่วงเดียวกัน สถานเอกอัครราชทูตฯ ได้หารือกับกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ในหลายโอกาส เพื่อผลักดันและเตรียมการประเด็นทวิภาคีต่าง ๆ อาทิ การหารือ Strategic Dialogue ครั้งที่ 2 และ Plan of Action การแลกเปลี่ยนการเยือนระดับสูง กิจกรรมในการฉลองความสัมพันธ์ไทย-สหรัฐฯ ครบรอบ 175 ปี รวมทั้งการขยายความร่วมมือกับกระทรวง Homeland Security (DHS) และกระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ซึ่งฝ่ายสหรัฐฯ ตอบรับด้วยดีในทุกเรื่อง

ฝ่ายนิติบัญญัติทั้งในวุฒิสภาและสภาผู้แทนฯ และเจ้าหน้าที่รัฐสภาส่วนใหญ่เข้าใจเหตุการณ์ 9 กันยายน 2549 ดีขึ้นหลังจากที่สถานเอกอัครราชทูตฯ ได้เข้าชี้แจงและกอปรกับมีความเข้าใจประเทศไทย และความสำคัญทางยุทธศาสตร์ของไทยต่อสหรัฐฯ อยู่แต่เดิม อีกทั้งคำนึงถึงความสัมพันธ์ที่มีมายาวนานระหว่างทั้งสองประเทศ  สมาชิกรัฐสภาสหรัฐฯ ส่วนใหญ่ต้องการเห็นประเทศไทยมีความมั่นคงและเจริญก้าวหน้า เพราะไทยเป็นพันธมิตรสำคัญและถือเป็นผลประโยชน์ของสหรัฐฯ เอง ในปี 2550 ได้มีสมาชิกรัฐสภาสหรัฐฯ คนสำคัญเดินทางไปเยือนไทย เช่น Sen. James Webb (D-Virginia) และ Rep. Eni Faleomavaega (D-American Samoa) เป็นต้น

ความสัมพันธ์ไทย-สหรัฐฯ ปรับตัวเป็นปกติอย่างรวดเร็วหลังจากการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2550 และการจัดตั้งรัฐบาลปัจจุบัน  ประธานาธิบดีบุชได้โทรศัพท์แสดงความยินดีกับนายสมัคร สุนทรเวช นายกรัฐมนตรีด้วยตนเองเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2551 ซึ่งนายกรัฐมนตรีได้เชิญประธานาธิบดีเยือนไทยและประธานาธิบดีแสดงความสนใจ  หลังจากนั้น นาย John Negroponte รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ได้ลงนามยกเลิกการระงับความช่วยเหลือทางทหารตามนัย Sec. 508 ของ Foreign Operations, Export Financing, and Related Programs Appropriations Act of 2006 ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ได้ออกแถลงการณ์เมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2551 

ใน 6 เดือนแรกของปี 2551 ไทยและสหรัฐฯ ได้มีการแลกเปลี่ยนการเยือนในระดับต่าง ๆ จำนวนมาก โดยเฉพาะการเยือนของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ (นายนพดล ปัทมะ) ระหว่างวันที่ 19-21 มีนาคม 2551 ซึ่งได้เข้าพบหารือกับผู้กำหนดนโยบายต่างประเทศที่สำคัญของสหรัฐฯ เช่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ที่ปรึกษาด้านความมั่นคงแห่งชาติ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม  นอกจากนี้ การที่รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ได้เข้าร่วมและอยู่ในงานเลี้ยงรับรองที่จัดขึ้นเป็นเกียรติสำหรับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ นับเป็นเครื่องบ่งชี้ที่ คสพ.ที่ใกล้ชิดเป็นอย่างดี รวมทั้งการหารือ Strategic Dialogue ครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2551 ซึ่งปลัดกระทรวงการต่างประเทศและนาย Christopher Hill, Assistant Secretary for East Asia and Pacific Affairs กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ และผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของทั้งสองฝ่ายได้หารือแลกเปลี่ยนความเห็นเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทวิภาคีและความร่วมมือต่าง ๆ อย่างกว้างขวางครอบคลุมประเด็นสำคัญต่างๆ

นอกจากการกลับสู่ประชาธิปไตยและการเลือกตั้งจะเป็นปัจจัยสำคัญแล้ว ปัจจัยที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือ โอกาสความสัมพันธ์ครบรอบ 175 ปีระหว่างไทย-สหรัฐฯ ซึ่งเป็นปัจจัยบวกที่กระชับความสัมพันธ์มากขึ้น ซึ่งมีผลอย่างสำคัญที่ทำให้มีการเยือนระดับสูงจากสหรัฐฯ ไปยังประเทศไทยทั้งระดับเจ้าหน้าที่ระดับสูงและระดับรัฐมนตรีสหรัฐฯ ที่สำคัญที่ไปเยือนไทย เช่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม และเจ้าหน้าที่ระดับสูง เช่น ผอ. USTDA (United States Trade and Development Agency)  

สำหรับในแง่ของการขยายจำนวน “เพื่อนไทย” ในสหรัฐฯ ในปี 2550 และครึ่งแรกของปี 2551 อาจกล่าวได้ว่า ได้มีการขยายและเพิ่มจำนวน “เพื่อนไทย” รวมทั้งพันธมิตรและแนวร่วมของไทยในวงการต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง ทั้งฝ่ายบริหาร รัฐสภา สมาคมและบริษัทเอกชนและกลุ่มธุรกิจ มลรัฐและเมืองต่าง ๆ นักวิชาการและสถาบันการศึกษารวมทั้ง Think Tanks สื่อมวลชน องค์กรเอกชน มูลนิธิและองค์กรอิสระต่างๆ

นอกจากนี้ การเข้ารับตำแหน่งเลขาธิการอาเซียนของ ดร.สุรินทร์ พิศสุวรรณ และบทบาทของไทยในภูมิภาคในฐานะประธานอาเซียนและในการเป็นการคนกลางในการติดต่อกับผู้นำพม่าและช่วยเหลือพม่าใน ภัยพิบัติพายุไซโคลน Nargis นับเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ช่วยกระชับความสัมพันธ์ไทย-สหรัฐฯ และสหรัฐฯ

ด้านเศรษฐกิจและการค้า
สำหรับด้านเศรษฐกิจ ภาพรวมการค้าไทย-สหรัฐฯ ยังไม่ดีขึ้น แม้ตัวเลขการค้าจะเพิ่มขึ้น โดยสหรัฐฯ ส่งออกไปไทย 7 พันล้านบาท เพิ่มขึ้นร้อยละ 17 ในขณะที่สหรัฐฯ นำเข้าจากไทยเพิ่มขึ้น แต่เพิ่มเพียงร้อยละ 1.15  หากดูจากตัวเลขการส่งออกของไทยมาสหรัฐฯ แล้วจะพบว่า ไทยกำลังสูญเสียส่วนแบ่งการตลาดไปจากเดิมร้อยละ 1.21 เป็นเหลือร้อยละ 1.17 ทั้งนี้ เพราะค่าของเงินบาทเป็นหลัก ไม่สามารถแข่งขันได้ ทำให้ไทยขยายการส่งออกไม่ได้มาก ส่วนจีนเป็นฝ่ายครองตลาดนำเข้าสหรัฐฯ แทนแคนาดา นอกจากนี้ยังมีสินค้าบางรายการของไทยที่ถูกตัด GSP ด้วย

ปัญหาการค้าไทย-สหรัฐฯ แม้ว่าจะมีประเด็นที่สืบเนื่องมาจากปีก่อน ๆ และประเด็นเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิ์แรงงานพม่า แรงงานผิดกฎหมายหรือผู้หนีภัยเข้าเมือง เช่น ม้งลาวอยู่บ้าง ซึ่งฝ่ายต่าง ๆ โดยเฉพาะสมาชิกรัฐสภาหรือเจ้าหน้าที่รัฐสภาสหรัฐฯ บางคนและองค์กรเอกชนสนใจ โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของไทยและสถานเอกอัครราชทูตฯ และสำนักงานที่เกี่ยวข้องพยายามแก้ปัญหาและเข้าชี้แจงอย่างต่อเนื่อง แต่หากดูในภาพรวมความสัมพันธ์ยังถือว่า อยู่ในระดับที่สามารถบริหารจัดการมิให้ขยายตัวจนกระทบภาพใหญ่ได้  นักลงทุนและบริษัทสหรัฐฯ ส่วนใหญ่เข้าใจและยังคงมีความเชื่อมั่นต่อสถานการณ์และภาวะเศรษฐกิจของไทย

ภายหลังการจัดตั้งรัฐบาลในปี 2551 ความมั่นใจของภาคเอกชนสหรัฐฯ ต่อนโยบายเศรษฐกิจและการดำเนินการต่างๆ ของไทย ดูจะมีมากขึ้นเป็นลำดับ ในภาพรวมของความสัมพันธ์ด้านเศรษฐกิจมีแนวโน้มที่ดีขึ้นเรื่อยๆ อาจจะมีประเด็นด้านการค้าบ้าง แต่จะมีกลไกในระดับทวิภาคี และพหุภาคี ซึ่งจะเป็นเครื่องมือในการแก้ไขปัญหาตามขั้นตอนได้ แต่ประเด็นทรัพย์สินทางปัญญายังคงเป็นประเด็นสำคัญที่สหรัฐฯ ยังคงมีความกังวลใจอย่างมาก

ด้านความร่วมมือ
ในส่วนของความร่วมมือระหว่างไทยกับสหรัฐฯ กำลังดำเนินไปอย่างกว้างขวางและครอบคลุมความร่วมมือเกือบทุกสาขา  ส่วนใหญ่เป็นความร่วมมือในระดับองค์กรต่อองค์กรและสถาบันต่อสถาบัน  ภายหลังจากที่ไทยมีรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง รัฐบาลสหรัฐฯ หันกลับมา re-engage ประเทศไทยในด้านต่าง ๆ หน่วยงานภาครัฐเริ่มมีความเคลื่อนไหว และความคืบหน้าในกิจกรรมความร่วมมือต่าง ๆ ที่ได้หยุดชะงักไป เช่น การเจรจาจัดทำความตกลงด้านการเดินอากาศ และวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี แนวโน้มในอนาคตอันใกล้ คาดว่าทั้งสองฝ่ายน่าจะบรรลุข้อตกลง และลงนามในความตกลงทั้งสองได้ในปีนี้

นอกจากนี้ ความร่วมมือกับองค์กรที่มิใช่รัฐ ก็มีแนวโน้มที่จะขยายมากขึ้น ทั้งในเชิง engagement กับองค์กรต่าง ๆ และเชิงสาขาความร่วมมือ  รูปแบบความร่วมมือกับสหรัฐฯ มีแนวโน้มที่จะเป็นความร่วมมือทั้งระดับทวิภาคี และไตรภาคีคู่ขนานกันไป (ไทยร่วมกับสหรัฐฯ ในการพัฒนาประเทศที่สามในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้)

*********

Thai

AN OVERVIEW OF THAI - U.S. RELATIONS

Thailand and the United States have been friends for almost two centuries. There are many unique and special elements in our bilateral relations. 

First of all, one reason for the strength of the Thai - U.S. relationship stems from the fact that we both go back a long way and have been through a lot together. Our formal relations extend back 164 years to the signing of the Treaty of Amity and Commerce between our two nations on March 20, 1833, during the Presidency of Andrew Jackson, the seventh United States President, and the reign of His Majesty King Phra Nang Klao, or King Rama III of the Chakri Dynasty. With the signing of such Treaty, the two countries pledged to establish "a perpetual peace" between each other, a vow that has certainly withstood the test of time. We, in Thailand, recall with gratification that this Treaty was the first such Treaty that the United States had concluded with any Asian country.

His Majesty King Bhumibol Adulyadej Maharaj, our present King, was born some 70 years ago in Cambridge, Massachusetts, where His father, His Royal Highness Prince Mahidol, was studying medicine at the Harvard Medical School. Since His accession to the throne over 50 years ago, His Majesty the King has paid two visits to the United States -- the first one in 1960 and the second one in 1967. Last November, President Clinton visited Thailand, and this was the first visit by an incumbent U.S. President since the visit by President Nixon 27 years ago in 1969.

Thailand and the United States share similar values and ideologies, among which are peace, liberty, democracy and free enterprise. This leads both of us to continue our close ties and cooperation in a variety of fields as partners in the pursuit of common interests that benefit both of our countries and peoples. 
In defense of our common values, Thailand and the United States have fought side by side and have made countless sacrifices for one another. 

• Thailand is one of the five countries in the Asia - Pacific region, and one of only two countries in Southeast Asia, with whom the United States has a bilateral security agreement. 
• A military assistance agreement was signed with the United States in 1950 following the end of the Korean War. 
• In 1954, the Manila Pact was signed, pursuant to which the United States recognizes that a threat to the security of Thailand constitutes a threat to the United States. This Pact was subsequently reinforced by the Thanat-Rusk Joint Communique of 1962. 

The mutual security agreements still continue to remain strong today. As testimony to the strong security ties between Thailand and the United States are the annual military exercises which our two countries have held for decades. These military maneuvers, dubbed "Cobra Gold," are the largest military exercises involving the United States forces anywhere in Asia.

The strong and close ties between the United States and Thailand serve as a solid foundation for the United states' overall engagement in Southeast Asia and the Asia - Pacific region at large. Such engagement takes the form not only of bilateral contacts between the U.S. Government and each of the countries in the region, but also takes place through U.S. participation in various regional organizations and fora, such as the ASEAN Post-Ministerial Conference, and the ASEAN Regional Forum (ARF). 

The ARF, of which Thailand and the United States are among the founding members, is a mechanism that puts a premium on preventive diplomacy to maintain peace and harmony in the region. The United States' constructive involvement in Asia and cooperation with the like-minded Asian countries have contributed to the region's overall foundation of peace and security that the region now enjoys. This had made it possible for these Asian countries to concentrate their energies fully on cooperation for the future growth and prosperity of their peoples. 

On the economic front, the U.S. is currently Thailand's largest trading partner, while Thailand is the United States' 17th largest trading partner and is gradually rising up the ranks. Two-way trade between our two countries stands at almost 20 billion dollars a year. The United States is also one of the top three largest foreign investors in Thailand, with a total aggregate investment of almost 25 billion dollars.

At present, almost 600 American companies, large and small, are doing business in Thailand and the number is growing. These American companies are engaged in various aspects of economic activities in Thailand -- manufacturing, energy, trading, financial, consultant and many others. This number includes American transnational companies such as General Motors, Chrysler Corporation, Ford Motor, IBM, Unocal Corporation, Kellogg's, Citibank, NationsBank, Bank of America, General Electric, Coca Cola, Digital Equipment Group, AT&T, NYNEX, Nike, Goodyear, and Microsoft, to name a few. In 1995 alone, more than 150 American companies submitted applications for new or expanded investment.

Even today a lot of business opportunities for American investors and business partners exist. This includes opportunities in basic transportation system, public utilities, such as telecommunications and electricity, environmental protection and restoration, environmental technology, biotechnology and food processing industries - all areas in which American companies excel. Thus, the economic relations between Thailand and the United States have so far always been important and will still be important and continue to grow, both in terms of trade and investment, even in the next century. 

Beyond Thailand herself, a forum has emerged that brings together a group of trading partners with shared values. This is the Asia - Pacific Economic Cooperation forum (APEC), whose 18 members include the United States and Thailand, and the Association of Southeast Asian Nations, or ASEAN. 

ASEAN comprises Thailand, Indonesia, Malaysia, Singapore, the Philippines, Brunei, and Vietnam. As a group, ASEAN was the United States' 4th largest export market and her 3rd largest source of imports in 1995. It is projected that over the next 15 years, ASEAN will become the United States' 2nd largest trading partner, with two-way trade totaling more than 300 billion dollars per annum. 

Other issues of mutual interest and concern -- Thailand and the United States have been in collaboration with each other in a wide range of areas. Narcotics suppression is one of the areas that Thailand has been working closely with the United States. The Royal Thai Government has reiterated its commitment to do its best to combat illicit drug trafficking. 

Regarding education, there are more than 10,000 Thai students in institutions of learning in the United States, including students under the American Field Service (AFS) program, and the Fulbright scholarships, among others. In the military education field, we have Thai IMET cadets in military and naval academies and institutions, in U.S. National Defense University and other types of training.

The friendly relations between Thailand and the United States continue to grow in a broad range of fields. This long and happy relationship between our two countries should be nurtured and enhanced. New and mutually beneficial areas of cooperation between the two countries should be sought out.

***************

: Thailand-US Relations